Podróże
Zostać cyfrowym nomadem? Co zmienia się w podatkach, ZUS-ie i codzienności
Czy możesz pracować zdalnie, mieszkając po kilka miesięcy w różnych krajach, i co wtedy dzieje się z twoim PIT-em, ZUS-em i NFZ?
Laptop na Gran Canarii albo w Lizbonie kusi, a jako obywatel UE możesz tam mieszkać bez żadnej wizy dla nomadów. Polski fiskus nadal będzie jednak traktował cię jak rezydenta, dopóki masz tu rodzinę, mieszkanie czy firmę. Zanim oddasz klucze do wynajmowanego lokum, sprawdź, czy twoja praca, budżet i psychika zniosą życie na walizkach.
Krótka odpowiedź
Spróbuj, jeśli masz stabilny dochód zdalny, zgodę pracodawcy lub klientów na pracę z zagranicy i oszczędności na kilka miesięcy życia. Najprościej zacząć w Unii, np. od zimy na Kanarach czy w Portugalii, gdzie nie potrzebujesz wizy, a przy JDG zostajesz w polskim ZUS-ie z zaświadczeniem A1. Pamiętaj, że dla PIT zwykle dalej jesteś polskim rezydentem. Odłóż plan, jeśli firma pozwala na pracę zdalną tylko z Polski, żyjesz z jednego niepewnego klienta albo najbardziej trzyma cię przy siłach codzienny kontakt z bliskimi.
Bilans szablonu
Zdecydowanie nie
Argumenty przeciw wyraźnie przeważają nad za.
Zimą zamieniasz szary listopad i smog na słońce Kanarów albo Azji Południowo-Wschodniej
Na umowie o pracę potrzebujesz zgody pracodawcy, a wiele firm dopuszcza pracę zdalną tylko z Polski
Jak działa werdykt
Każdy element liczy się z wagą, którą mu nadasz. Podpunkty mogą wzmocnić lub osłabić swój element nadrzędny o maksymalnie 50% — Twoja własna ocena zawsze pozostaje najważniejsza.
Dotknij dowolnego argumentu poniżej, aby go wyłączyć, i obserwuj, jak porusza się bilans — podargumenty zmieniają wagę swojego elementu nadrzędnego.
Za
Przeciw
Dopasuj argumenty i wagi do swojej sytuacji — werdykt przelicza się na żywo.
Sprawdź, zanim zdecydujesz
- Uzyskaj na piśmie zgodę pracodawcy lub potwierdzenie od klientów, z jakich krajów i jak długo możesz pracować
- Sprawdź, gdzie będzie twój ośrodek interesów życiowych, i przy dłuższym wyjeździe umów się z doradcą podatkowym
- Przy JDG złóż w PUE ZUS wniosek o zaświadczenie A1 przed wyjazdem do innego kraju UE
- Wyrób lub odnów EKUZ w NFZ i dokup prywatne ubezpieczenie zdrowotne na pobyty poza Europą
- Zrób miesięczną próbę, np. zimą na Gran Canarii lub w Lizbonie, zanim oddasz mieszkanie
- Odłóż poduszkę finansową na kilka miesięcy wydatków i policz loty, najem oraz coworking w pierwszym miejscu
- Ustal, kto w Polsce odbierze listy polecone, i załóż skrzynkę e-Doręczeń oraz konto w e-Urzędzie Skarbowym
Najczęściej zadawane pytania
- Czy jako cyfrowy nomada nadal płacę podatki w Polsce?
- Najczęściej tak. Według ustawy o PIT jesteś polskim rezydentem, jeśli masz w Polsce ośrodek interesów życiowych albo spędzasz tu ponad 183 dni w roku, a wystarczy jedno z tych kryteriów. Rodzina, mieszkanie, JDG czy kredyt w polskim banku zwykle przesądzają sprawę, nawet gdy większość roku jesteś za granicą. Rezydent rozlicza w Polsce dochody z całego świata. Gdy inny kraj też uzna cię za swojego, rozstrzyga umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, więc przy dłuższym wyjeździe opłaca się rozmowa z doradcą podatkowym.
- Co z ZUS-em, jeśli prowadzę JDG i pracuję z innego kraju UE?
- Możesz zostać w polskim systemie, jeśli ZUS wyda ci zaświadczenie A1. Dla osób na własnej działalności delegowanie obejmuje maksymalnie 24 miesiące, a firmę trzeba prowadzić w Polsce co najmniej od dwóch miesięcy przed wyjazdem i mieć do czego wrócić. Wniosek składasz przez PUE ZUS. Bez A1 zagraniczny urząd może uznać, że składki należą się jemu. Poza UE, EOG i Szwajcarią te zasady nie działają, tam liczą się umowy dwustronne albo ich brak.
- Czy potrzebuję wizy dla cyfrowych nomadów?
- W Unii Europejskiej nie. Jako obywatel UE możesz mieszkać i pracować w Hiszpanii, Portugalii czy Chorwacji na zasadach swobodnego przepływu osób, a przy pobycie dłuższym niż trzy miesiące zwykle wystarczy rejestracja w lokalnym urzędzie. Wizy dla nomadów, z progami dochodu i wymogiem ubezpieczenia, dotyczą głównie wyjazdów poza Unię, np. do Azji czy Ameryki Łacińskiej. Praca na wizie turystycznej bywa tam formalnie zakazana, więc zasady konkretnego kraju sprawdzaj na stronie jego ambasady.
- Czy na umowie o pracę mogę pracować zdalnie z zagranicy?
- Możesz, ale to wymaga uzgodnienia. Przepisy o pracy zdalnej w kodeksie pracy mówią o miejscu wskazanym przez pracownika i zaakceptowanym przez pracodawcę, a wiele firm w regulaminie ogranicza je do Polski. Firmy ostrożnieją, bo dłuższa praca z innego kraju może przesunąć tam składki lub podatek i dorzucić im formalności. Jeśli szef się zgodzi, poproś o potwierdzenie na piśmie, z krajami i okresem, a przy pobycie w UE zapytaj kadry o zaświadczenie A1.
- Czy karta EKUZ wystarczy mi w podróży?
- Tylko w części krajów. EKUZ z NFZ działa w UE, w państwach EFTA i w Wielkiej Brytanii, o ile nadal masz prawo do świadczeń w Polsce, i obejmuje leczenie w publicznej służbie zdrowia na lokalnych zasadach. Nie pokrywa prywatnych klinik ani transportu medycznego do kraju, a w Tajlandii, Gruzji czy Meksyku w ogóle nie zadziała. Na długie pobyty potrzebujesz prywatnej polisy zdrowotnej, bo zwykłe ubezpieczenie turystyczne ma zwykle limit długości jednego wyjazdu.
Czy możesz pracować zdalnie, mieszkając po kilka miesięcy w różnych krajach, i co wtedy dzieje się z twoim PIT-em, ZUS-em i NFZ?
Dostosuj do siebie